Thụ tinh nhân tạo cho heo nái là kỹ thuật then chốt quyết định tỷ lệ đậu thai và số con/lứa. Áp dụng đúng quy trình, đúng thời điểm và đúng kỹ thuật giúp nâng cao năng suất sinh sản và giảm chi phí phối giống.

Thụ tinh nhân tạo cho heo nái là gì? Vì sao ngày càng được áp dụng rộng rãi?

Thụ tinh nhân tạo cho heo nái là phương pháp đưa tinh dịch đã được xử lý vào đường sinh dục của heo nái bằng dụng cụ chuyên dụng, thay thế cho phối giống tự nhiên.

Hiện nay, thụ tinh nhân tạo được áp dụng phổ biến vì:

• Chủ động nguồn tinh đực chất lượng cao

• Giảm nguy cơ lây lan bệnh truyền nhiễm

• Tăng hiệu quả sử dụng tinh

Cải thiện tỷ lệ đậu thai và chất lượng đàn con
​Tuy nhiên, hiệu quả của thụ tinh nhân tạo phụ thuộc rất lớn vào kỹ thuật thực hiện.

Điều kiện khi thụ tinh nhân tạo cho heo nái

1. Heo nái phải đạt thể trạng sinh sản phù hợp

• Không quá gầy, không quá béo

• Chỉ số thể trạng (BCS) lý tưởng: 2,5 - 3,0

• Khung xương phát triển tốt, chân vững

​-> Thể trạng không đạt chuẩn là nguyên nhân hàng đầu khiến phối khó đậu dù kỹ thuật đúng.

2. Hệ sinh dục khỏe mạnh

• Không viêm â.m đạo, viêm t.ử cung

• Â.m hộ phát triển bình thường

• Không có dịch mủ hoặc mùi bất thường

​Nhận biết chính xác thời điểm động dục

Trong thụ tinh nhân tạo cho heo nái, thời điểm phối quan trọng hơn cả lượng tinh.

1. Dấu hiệu động dục rõ

• Â.m hộ sưng, hồng

• Có dịch nhờn trong

• Phản xạ đứng yên khi ấn lưng (dấu hiệu quan trọng nhất)

​2. Thời điểm phối lý tưởng

Phối trước khi trứng rụng để đảm bảo trứng rụng gặp được tinh trùng khỏe

• Nái tơ: phối lần đầu 12 – 18 giờ sau khi đứng im.

• Nái rạ: phối sau 8 – 12 giờ.

• Có thể phối 2 lần cách nhau 8 – 12 giờ nếu heo động dục mạnh.

*Không phối khi heo bệnh, stress, hoặc dịch â.m hộ đục, đặc.

Những yêu cầu về tinh dịch khi phối giống cho heo nái

1. Chất lượng tinh dịch

Tinh dùng để thụ tinh phải:

• Hoạt lực cao

• Ít tinh trùng dị dạng

• Không nhiễm khuẩn

Tinh kém chất lượng sẽ:

• Giảm tỷ lệ thụ tinh

• Tăng nguy cơ viêm tử cung

2. Bảo quản tinh đúng kỹ thuật

• Nhiệt độ bảo quản: 16 –18°C

• Tránh rung lắc mạnh

• Không để tinh tiếp xúc ánh nắng hoặc nhiệt cao

​3. Chuẩn bị tinh và dụng cụ phối

• Tinh heo đảm bảo chất lượng

• Sau khi lấy tinh từ ngăn mát, để tinh hồi nhiệt 15 – 30 phút trước phối

• Kiểm tra hạn sử dụng, màu và độ đồng nhất của tinh (không vón cục, không mùi lạ), không lắc mạnh túi tinh

• Dụng cụ phối sạch, tiệt trùng.

Tinh heo Mind Farm:

• Liều tiêu chuẩn 50ml, ≥2.5 tỷ tinh trùng sống/liều, hoạt lực >70%.

• Đóng gói bằng công nghệ IMV Pháp, đảm bảo vô khuẩn và ổn định.

 Kỹ thuật thụ tinh nhân tạo cho heo nái

1. Tư thế và thao tác đưa ống dẫn tinh

• Đưa ống phối theo hướng chếch lên trên 30 - 45°, xoay nhẹ để vào cổ tử cung.
• ​Không dùng lực mạnh, tránh làm tổn thương âm đạo
• Khi ống vào đúng vị trí cổ tử cung, sẽ có cảm giác “khóa”

​2. Bơm tinh đúng cách

• Không bóp tinh quá nhanh

• Để tinh chảy tự nhiên theo phản xạ co bóp của tử cung

• Thời gian bơm tinh: 5 - 10  phút/liều

->  Bơm tinh quá nhanh dễ gây trào ngược tinh, làm giảm hiệu quả thụ tinh.

3. Lưu ý sau khi phối

• Giữ nái đứng yên 15 - 20 phút

• Tránh xua đuổi, gây stress

• Không tắm hoặc xịt nước lạnh ngay sau phối

Phối lặp – vì sao rất quan trọng trong thụ tinh nhân tạo?

 Phối lặp 2 lần giúp:

• Tăng khả năng gặp trứng

• Tăng tỷ lệ đậu thai

• Tăng số con/lứa

 Chăm sóc heo nái sau khi thụ tinh nhân tạo

1. Giảm stress

• Không chuyển chuồng

• Không tiêm thuốc mạnh

• Không xua đuổi mạnh

2. Dinh dưỡng sau phối

• Không tăng khẩu phần đột ngột

• Tránh thức ăn mốc, kém chất lượng

• Bổ sung vitamin A, E, khoáng vi lượng

Những sai lầm thường gặp khi thụ tinh nhân tạo cho heo nái

• Phối sai thời điểm: Đậu thai thấp

• Tinh bảo quản sai: Tinh bị giảm hoạt lực

• Thao tác thô bạo: Gây ra các bệnh về đường s.in.h d.ụ.c cho heo nái

• Không phối lặp: Tỷ lệ đẻ sai con thấp

• Stress sau phối: Thai chết sớm

 Kiểm tra kết quả sau thụ tinh nhân tạo

• Sau 18 - 21 ngày, quan sát xem heo có biểu hiện lên giống lại không.

• Nếu không động dục lại, heo đã đậu thai.

• Nếu có → phối lại theo quy trình trên.

Lưu ý khi thụ tinh nhân tạo cho heo nái

Thụ tinh nhân tạo cho heo nái là kỹ thuật mang lại hiệu quả kinh tế cao nếu được thực hiện đúng – đủ – chuẩn.

Phối đúng kỹ thuật, heo đậu thai cao, giảm tỷ lệ lốc, hạn chế tình trạng viêm nhiễm hay tổn thương tử cung cho heo nái giúp nái khỏe, tuổi đời sử dụng tăng.